رضا نورائي
Reza Nouraee
مدير مسئول و سردبير ماهنامه صنعت بسته‌بندي
عضو كميته ملي استاندارد بسته‌بندي
 
عصر مغزهاي خلاق
87/5/30
متني كه در ادامه مي‌آيد به عنوان سرمقاله شماره‌ 100 ماهنامه صنعت بسته‌بندي به چاپ رسيده است
 
‌فصل جديدي در راه است. فصلي كه بازيگران اصلي عرصه چاپ و بسته‌بندي را جا به جا خواهد كرد. به نظر مي‌آيد آينده چاپ در دست طراحان خواهد بود. منظور من از طراح همان كسي است كه قدرت تصور و تجسم بالايي دارد و مي‌تواند تصوراتي قابل اجرا از ذهن خود ارائه دهد. در حال حاضر اغلب افرادي كه چنين توانايي دارند طراحان موفق گرافيك هستند.
رقابت در توليد آثار چاپي كه غير قابل كپي و در عين حال زيبا و جذاب باشد از يك سو و رشد فن‌آوري در تجهيزات و مواد چاپ از سوي ديگر باعث شده آثار غير قابل تصوري از چاپ و پس از چاپ درآيد.
انواع لاكها و مركبهاي خاص با جلوه‌هاي ويژه مانند Metal FX‌‌ و مركبهاي متاليك Eckart‌ در حين چاپ نوعي سايه‌روشنهاي خاص در تصوير ايجاد مي‌كنند كه در رنگهاي تيره حالت متاليك و در روشني‌ها حالت صدفي ايجاد مي‌كند.
اما در بعد از چاپ غوغايي به پا شده است. انواع ورني‌ها (حتي ورني‌هايي كه آن قدر برجسته‌هستند كه با آنها مي‌توان شبنم روي گلها يا نقشهاي روي بدن يك مار را برجسته‌كرد))، فيلمها و لفافهاي لمينيت، فويلهايي با رنگها و جلوه‌هاي گوناگون و امكانات برجسته‌كاري كه اين آخري نسبت به گذشته‌تغيير چنداني نداشته‌است.
اين همه تكنيك براي اعمال تغيير در كار چاپي باعث شده آثار چاپي متنوعي توليد شود كه هيچ كدام شبيه يكديگر نباشند.
آينده چاپ، بخصوص چاپهاي بسته‌بندي و تبليغاتي را آثاري تشكيل مي‌دهند كه فقط شبيه نسخه اريژينال خود نيستندنيستند (گاهي اصلا نيستند) بلكه حاصل تصورات و تخيلات طراحاني هستند كه يك اثر چاپي را با انواع تكنيكها و مواد آميخته‌و محصولي خاص ارائه كرده‌اند.
به عبارتي ديگر چاپ چهار رنگ (CMYK)‌‌ يا حتي هفت رنگ كه معمولا در خدمت توليد يك تصوير طبيعي و واقعي قرار مي‌گيرد فقط مقدمه كار خواهد بود. ادامه كار به وسيله تكنيكهايي انجام مي‌شود كه موفقيت يا عدم موفقيت آنها را فقط بعد از بيرون آمدن از ماشين مي‌توان فهميد.
اين بسيار سخت است كه بخواهيم بفهميم يك اثر چاپي كه در حين چاپ و پس از چاپ درگير تكنيكها و افكتهاي ويژه متعددي مانند متالايز موضعي مات و براق، ورني موضعي مات و براق و...  قرار مي‌گيرد در نهايت چه نمايي خواهد داشت. كامپيوترها و نرم‌افزارهاي گرافيك و چاپ معمولا فقط در زمينه رنگ مي‌توانند كمك كنند. اما سايه‌ها و جلوه‌هاي متفاوتي را كه بر اثر بازي نور روي يك اثر متالايز شده يا برجسته‌كاري شده ايجاد مي‌شود را نمي‌توانند نشان دهند.
در واقع در آينده‌قدرت تصور (Imagination)‌‌ شكل نهايي كار و شناخت كافي از مواد و تكنيكهاي امور تكميلي ‌عامل موفقيت پروژه‌هاي چاپ بسته‌بندي و تجاري خواهد بود. اين موضوع در جوامع پيشرفته‌ چيز جديدي نيست و ايشان آمادگي پذيرفتن و اجراي آن را دارند. اما در كشورهايي نظير ايران كه هر كسي كه اندكي فتوشاپ بلد است دفتر تبليغاتي راه مي‌اندازد و پروژه‌هاي چاپي را طراحي و نظارت مي‌كند كار كمي سخت خواهد شد و رقم خسارات ناشي از اشتباهات چاپي بالاتر خواهد رفت.
آينده چاپ نياز به انسانهايي دارد كه ذهني خلاق و خلاقيتهايي زيبا دارند. يعني افرادي كه آنچه  را كه وجود ندارد بتوانند در ذهن خود بسازند و ببينند و البته‌ آن‌ ‌ زيبا و جذاب هم باشد. يعني وقتي به توليد رسيد دقيقا همان باشد كه بايد.
اين گونه افرادي كه چنين توانايي‌هايي داشته‌باشند وجود دارند. بسياري از طراحان موفق در زمينه گرافيك، معماري داخلي و طراحي صنعتي داراي چنين توان و قدرت تصوري هستند. البته‌همان طور كه گفته‌شد: طراحان موفق.
شركتهاي توليدي اگر از ابزار چاپ براي رقابت خود استفاده‌مي‌كنند(به شكل بسته‌بندي و بروشورهاي نفيس) بايد از هم‌اكنون به دنبال طراحاني باشند كه بتوانند در خيال خود اثر چاپ شده را به همراه فويلهاي متالايز برجسته‌شده يا ورني‌هاي براق و مات تخت يا برجسته‌موضعي ببينند. بدون نمونه‌گيري!
از چند سال پيش وارد عرصه‌اي در فن‌اوري چاپ شده‌ايم كه امكانات نمونه‌گيري ندارد. شما تنها مي‌توانيد به تخيل خود يا طراحتان اعتماد كرده و اقدام به صرف هزينه توليد آثار چاپي كنيد.
مي‌توان اميدوار بود پس از حدود بيست سال كه عرصه چاپ به دليل ظهور اسكنرها و نرم‌افزارهاي گرافيك (مانند فتوشاپ) عرصه اختلاط باهنران و بي‌هنران شده بود به دليل نياز به توانايي‌هاي زيباشناسي و خلاقيتهاي ذهني دوباره به دست افراد خلاق و هنرمند بيفتد و به تدريج شاهد خلاقيت گرافيكي و هنري در آثار چاپي ايران باشيم.